دعوت اسلامى هرگز اجازه نمى دهد كه در راه زنده كردن حقى ، حق ديگرى كشته شود يا باطلى را با باطل ديگرى رفع نمايند و آيات زيادى در قرآن كريم در اين باره موجود است 55 . گذشته از اينكه مخالفين على در راه پيروزى و رسيدن به هدف خود از هيچ جرم و جنايت و نقض قوانين صريح اسلام ( بدون استثنا ) فرو گذارى نمى كردند و هر لكه را به نام اينكه صحابى هستند و مجتهدند ، مى شستند ولى على به قوانين اسلام پايبند بود . از على عليه السّلام در فنون متفرقه عقلى و دينى و اجتماعى نزديك به يازده هزار كلمات قصار ضبط شده 56 و معارف اسلامى را 57 در سخنرانيهاى خود با بليغترين لهجه و روانترين بيان ايراد نموده 58 وى دستور زبان عربى را وضع كرد و اساس ادبيات عربى را بنياد نهاد . وى اول كسى است در اسلام كه در فلسفه الهى غور كرده 59 به سبك استدلال آزاد و برهان منطقى سخن گفت و مسائلى را كه تا آن روز در ميان فلاسفه جهان ، مورد توجه قرار نگرفته بود طرح كرده و در اين باب به حدى عنايت به خرج مى داد كه در بحبوحه 60 جنگها به بحث

--> ( 55 ) به شأن نزول آيه : ( وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ ) ، ( سوره ص ، آيه 5 ) و آيه : ( وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا ( سوره اسرى ، آيه 74 ) و آيه : ( وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ ) ( سوره قلم ، آيه 9 ) در تفاسير روايتى مراجعه شود . ( 56 ) كتاب الغرر والدرر آمدى و متفرقات جوامع حديث . ( 57 ) مروج الذهب ، ج 2 ، ص 431 . شرح ابن ابى الحديد ج 1 ، ص 181 . ( 58 ) اشباه و نظاير سيوطى در نحو ، ج 2 . شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 6 . ( 59 ) ر ، ك : نهج البلاغه . ( 60 ) در بحبوحه جنگ جمل ، عربى خدمت على ( ع ) عرض كرد : يا اميرالمؤ منين ! تو